Weltenklang

Analoog aan de installatie van Elvira Wersche ontwikkelt Horst Rickels een compositie van 'wereldklanken'.
Deze klanken zijn het resultaat van eigen opnames die gemaakt zijn gedurende verschillende reizen en projecten in Europa en Azie.
Inhoudelijk bestaan de klanken uit drie verschillende lagen:

Laag 1
geluiden van wind en water: de verplaatsing van steen en zand, de voorwaarden tot vruchtbare bodem

Laag 2
alledaagse geluiden: mensen, dieren, het werk, bereiden van eten, feesten

Laag 3
abstract-verbindende geluiden, muziek, gerealiseerd door een boventoonkoor in de marmer-grotten van Carrara.
                               
                               
De compositie wordt uitgevoerd door 6 verschillende, gemodificeerde Leslie-speakers.
De Leslies staan verticaal boven de zandinstallatie en wel over 3 verschillende verdiepingen opgesteld.

Synchroon aan het vorderende werk aan de zandinstallatie zullen de 'wereldklanken' te horen zijn, te beginnen met
Laag 1 en tijdens de opening van de tentoonstelling als apotheose Laag 3.
De Leslie-speakers draaien om hun verticale of horizontale as.
Elke luidspreker stuurt daarbij een apart geluidsspoor uit.
Met behulp van deze multi-trakking wordt een super-ruimtelijke soundscape gerealiseerd.
De akoestische eigenschappen van de uitvoeringsruimte spelen hierin een belangrijke rol.
De ruimte wordt daarbij deel van het gehele instrument.

WEERWOORD

Het eerste zandkunstwerk van Elvira Wersche dat ik zag, ontstond niet ver hier vandaan. Ik schreef erover op mijn website:

'Irak, maart 2015. Werknemers van Islamitische Staat (...) slaan millennia oude kunstwerken tot gruis.
Helmond, maart 2015. Een kunstwerk, bestaand uit gruis, komt tot leven. Maar het is niet bestemd voor de eeuwigheid. Sterker, het is een kunstwerk met euthanasieverklaring (...) Maar het zal sterven in schoonheid. Wanneer het net klaar is. Op z'n mooist. (…)
Een (…) danseres zal de Zanden Aller Landen vermengen, op de klanken van speciaal gecomponeerde muziek'.
Die vermenging is niet hetzelfde als wat hier tussentijds gebeurde. Dit was een mis-daad. Het soort daad dat doet schrijven.

Jaren geleden schreef ik over de emoties bij het zien van een beeld van Rodin. Het was door koperdieven zwaar beschadigd om het te kunnen verkopen als schroot. Ik schreef dat ik bij het zien ervan mezelf net zo voelde: zwaar beschadigd. Ik citeer: 'Het doet je je realiseren dat kunst (...) zo fundamenteel menselijk is dat een misdaad ertegen een misdaad tegen de menselijkheid betekent, een misdaad tegen iedereen'.

Toen ik hoorde van de vernieling van Elvira's kunstwerk, hier, voelde dat als... ja, als wat?
Je zoekt naar beelden.
Het voelt als
Een laars,
die neerkomt,
bovenop,
een vlinder.

In mijn stuk over Elvira's zandkunst schreef ik:

'De wereld is een mozaïek, een samenleving van vele culturen. Grond is 'oer' en mensen zijn vaak oersterk verbonden met hun geboortegrond. Zolang het kunstwerk intact is, blijven al die gronden strikt gescheiden. Begrensd, in vakjes. Doorééngedanst gaat er een kunstwerk verloren, terwijl er iets anders geboren wordt: het besef dat al die zanden, culturen, mensen, samen onderdeel zijn van één aarde'.

Begrensd, in vakjes, al is het door een tuinhek, dat zijn doorgaans ook de werelden van de kunstzinnigen en de barbaren, de fijnzinnigen en de bruten. Soms is vanuit de ene wereld de andere zichtbaar, soms raken die werelden elkaar. En soms raken ze in conflict. De uitkomst lijkt daarbij al van tevoren vast te staan.

De mooiste zin in de Nederlandse taal is

'Alles van waarde is weerloos'.

En niets is er weerlozer dan de zandkunst van Elvira. Het is 'Je-Houdt-Je-Hart-Vast-Kunst'.
En als het dan misgaat, dan krimpt je hart ineen. Je raakt ten prooi aan hopeloosheid.
Maar daarin vergis je je. Het is juist de kern van Elvira's werk dat het wijst op de cirkelgang der dingen. Creatie – Teloorgang – Creatie. Wonden worden geslagen en helen weer.
Dát toont ons de zandkunst van Elvira Wersche.

Elvira, bedankt.

Joost Overhoff